વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકરે અમેરિકા સાથેના સંબંધો અંગે મોટું નિવેદન આપ્યું. સરહદ પારના આતંકવાદ અંગે ભારતની ચિંતાઓને પૂરતી સમજણ ન મળે તો દ્વિપક્ષીય સંબંધો પર અસર થઈ શકે તેમ કહ્યું.
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોને લઈને વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકરે મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું છે. ન્યૂયોર્કમાં Asia Societyના એક કાર્યક્રમ દરમિયાન જયશંકરે કહ્યું કે ભારતની સુરક્ષા ચિંતાઓ, ખાસ કરીને સરહદ પારના આતંકવાદ અંગેની ચિંતાઓને જો ભાગીદાર દેશો પૂરતી ગંભીરતાથી નહીં સમજે તો તેની અસર દ્વિપક્ષીય સંબંધો પર પડી શકે છે. સાથે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત અમેરિકા સાથેના સંબંધોને આગળ પણ “ઉર્ધ્વગામી દિશામાં” લઈ જવા માગે છે.
જયશંકરે ભારત-અમેરિકા સંબંધો પર શું કહ્યું?
જયશંકરે ન્યૂયોર્કમાં Asia Societyના કાર્યક્રમમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો અંગે વાત કરતાં વેપાર ઉપરાંત સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો.
તેમણે જણાવ્યું કે ભારત માટે તેની સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય હિતો મહત્વપૂર્ણ છે. જો કોઈ સહયોગી દેશ ભારતની મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા ચિંતાઓને પૂરતી ગંભીરતાથી ન સમજે તો તેનાથી સંબંધોમાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.
તેમના નિવેદનનો સંદર્ભ મુખ્યત્વે સરહદ પારના આતંકવાદ અંગે ભારતની લાંબા સમયથી રહેલી ચિંતાઓ સાથે જોડવામાં આવી રહ્યો છે.
પાકિસ્તાનનો સીધો ઉલ્લેખ કર્યો નહીં
Asia Societyના કાર્યક્રમ દરમિયાન જયશંકરે કોઈ ચોક્કસ દેશનું નામ લીધા વિના ભારતના એક પાડોશી દેશ દ્વારા આતંકવાદને નીતિના સાધન તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતી બાબતનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
ભારત લાંબા સમયથી પાકિસ્તાન સ્થિત આતંકવાદી સંગઠનો અને સરહદ પારના આતંકવાદ અંગે પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરતું આવ્યું છે. જોકે, જયશંકરના આ તાજેતરના નિવેદનમાં પાકિસ્તાનનું નામ સીધું લેવામાં આવ્યું નથી, તેથી આ સંદર્ભને રિપોર્ટિંગમાં તેમનાં નિવેદન અને ભારતના અગાઉના સત્તાવાર વલણના સંદર્ભમાં જ રજૂ કરવો યોગ્ય છે.
‘ભારતની ચિંતાઓ સમજવી જરૂરી’
જયશંકરે સંકેત આપ્યો કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે સહયોગના અનેક ક્ષેત્રો છે, પરંતુ દરેક મુદ્દે બંને દેશોની વિચારસરણી એકસરખી હોય તે જરૂરી નથી.
તેમણે ભારતની સુરક્ષા ચિંતાઓને ઉદાહરણ તરીકે રજૂ કરતાં કહ્યું કે જ્યારે કોઈ મુદ્દો ભારત માટે ખૂબ મહત્વનો હોય અને ભાગીદાર દેશ તેની સાથે સંમત ન હોય અથવા તેને પૂરતી સંવેદનશીલતા સાથે ન જુએ, ત્યારે તે સંબંધોમાં પડકાર ઊભો કરી શકે છે.
ભારત-અમેરિકા સંબંધો ‘ઉર્ધ્વગામી દિશામાં’ લઈ જવાની ઈચ્છા
મહત્વનું એ છે કે જયશંકરે ભારત-અમેરિકા સંબંધોને માત્ર મતભેદોના સંદર્ભમાં રજૂ કર્યા નથી.
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત બંને દેશોના સંબંધોને “ઉર્ધ્વગામી દિશામાં” આગળ વધારવા માગે છે. જોકે, તેના માટે હાલના મતભેદોનું નિરાકરણ લાવવું જરૂરી રહેશે.
હાલ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર, ટેરિફ, સુરક્ષા, રશિયન ઊર્જા અને દક્ષિણ એશિયામાં અમેરિકાની નીતિ જેવા વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા ચાલી રહી છે.
ટ્રમ્પ પ્રશાસન અને પાકિસ્તાન સાથેના અમેરિકાના સંપર્કની વચ્ચે નિવેદન
જયશંકરનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકા અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોમાં ફરી સંપર્ક જોવા મળી રહ્યો છે. તાજેતરના અહેવાલોમાં ભારત-અમેરિકા સંબંધો વચ્ચે વેપાર અને સુરક્ષા મુદ્દાઓને લઈને મતભેદોનો પણ ઉલ્લેખ થયો છે.
આ ઉપરાંત, સપ્ટેમ્બર 2026માં જયશંકર અને અમેરિકાના વિદેશમંત્રી માર્કો રુબિયો વચ્ચે પણ મુલાકાત થઈ હતી, જેમાં રશિયા અને ઈરાન સંબંધિત અમેરિકાના નવા પ્રતિબંધ કાયદા સહિતના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી.
યુએનમાં પણ આતંકવાદ મુદ્દે જયશંકરનું કડક વલણ
આ નિવેદન પહેલાં યુએન જનરલ એસેમ્બલીની 81મી બેઠક દરમિયાન પણ જયશંકરે આતંકવાદનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.
26 સપ્ટેમ્બરના પોતાના UNGA સંબોધનમાં તેમણે પાકિસ્તાનનું નામ લીધા વગર તેને આતંકવાદનો “serial practitioner” ગણાવ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે આતંકવાદને સામાન્ય બનાવવાના પ્રયાસો સ્વીકારવામાં નહીં આવે. તેમણે રાજ્ય પ્રાયોજિત અને સરહદ પારના આતંકવાદ સામે જવાબદારી નક્કી કરવાની વાત પણ કરી હતી.
ભારત-અમેરિકા સંબંધો માટે આગળનો પડકાર શું?
જયશંકરના તાજેતરના નિવેદનથી એ સંકેત મળે છે કે ભારત અમેરિકા સાથેના વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક સહયોગને આગળ વધારવા ઈચ્છે છે, પરંતુ સાથે પોતાની સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય હિત સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર પણ સ્પષ્ટ વલણ જાળવી રાખે છે.
આગામી સમયમાં આતંકવાદ, અમેરિકા-પાકિસ્તાન સંબંધો, વેપાર-ટેરિફ અને રશિયન ઊર્જા જેવા મુદ્દાઓ બંને દેશોની ચર્ચામાં મહત્વના બની શકે છે. હાલની સ્થિતિમાં બંને દેશો વચ્ચે સહયોગ અને મતભેદ બંને સાથે આગળ વધી રહ્યા છે.
મહત્વની વાત
જયશંકરે એવું નથી કહ્યું કે ભારત-અમેરિકા સંબંધો તૂટી રહ્યા છે. તેમણે મતભેદો અને ભારતની સુરક્ષા ચિંતાઓને કારણે સંબંધો પર પડતી સંભવિત અસરની વાત કરી છે અને સાથે સંબંધોને આગળ વધારવાની ભારતની ઈચ્છા પણ વ્યક્ત કરી છે.
